ŠTA ZNAČE OZNAKE NA AMBALAŽI MOTORNOG ULJA - SPECIFIKACIJE ZA MOTORNA ULJA (I DEO) - Savet stručnjaka | Adeco

SAVET STRUČNJAKA

28
APR

ŠTA ZNAČE OZNAKE NA AMBALAŽI MOTORNOG ULJA - SPECIFIKACIJE ZA MOTORNA ULJA (I DEO)

Sigurno ste se bar jednom zapitali šta znače oznake na ambalaži motornog, reduktorskog, hidrauličkog ili bilo kog drugog mazivog ulja koje ste kupili. Inače, kada kupujemo motorno ulje, obično gledamo dve stvari: da li odgovara viskoznoj gradaciji koju tražimo (na primer SAE 10W-40) i da li se to ulje koristi za benzinski ili dizel motor. Svako dalje traganje za informacijama tehničkog karaktera ovde prestaje. 
Međutim, nekada je potrebno da budemo bolje informisani, kako ne bi pogrešili kod izbora ulja za svog četvorotočkaša ili radnu mašinu. Ne zaboravite, interes prodavca je u većini slučajeva prodaja i zarada, zbog čega je malo onih koji su "tehnički potkovani" i voljni da nam iskreno pomognu u izboru i daju nam smernice. Zato je ovaj članak posvećen tome da uputi čitaoce o specifikacijama (oznakama) koje se stavljaju na ambalažu nekog od mazivih ulja. Pošto je tema veoma opširna, u ovom članku autori se ograničavaju samo na specifikacije koje se odnose na motorna ulja za četvorotaktne dizel i benzinske motore.
Šta je specifikacija? Specifikacija je zasnovana na odgovarajućim motornim testovima, razvijenim na reprezentativnim motorima, referentnim gorivima i uljima, kao i laboratorijskim ispitivanjima. Dakle, specifikacija definiše koje testove mazivo treba da prođe da bi se osigurao (garantovao) potrebni kvalitet motornog ulja. Svako ulje koje prođe ove testove, dobija dozvolu akreditovanog tela, da na ambalažu svog proizvoda, stavi odgovarajuću oznaku (specifikaciju). Specifikacije mogu da budu opšte ili proizvođačke.
Opšte specifikacije. Postoji nekoliko institucija koje propisuju opšte specifikacije, a to su: ACEA (Association of European Automotive Manufacturers) - Asocijacija evropskih proizvođača vozila, API (American Petroleum Institute) - Američki institut za naftu i ILSAC (International Lubricant Standardization and Approval Committee) - Internacionalni komitet za standardizaciju i uvođenje maziva u kojem zajedno sarađuju AAMA (American Automobile Manufacturers Association) - Asocijacija američkih proizvođača automobila i JAMA (Japan Automobile Manufacturers Association) - Japanska asocijacija proizvođača automobila. Pored navedenih postoje specifikacije DLD i DHD (Global Performance Specifications for Light Duty Diesel Engine Oils (DLD) and Heavy Duty Diesel Engine Oils (DHD)) - za čiji razvoj je zaslužno nekoliko institucija: ACEA, JAMA i EMA (Engine Manufacturers Association) - Američko udruženje proizvođača automobila. 
Proizvođačke specifikacije. S obzirom na to da nisu svi zahtevi proizvođača motora i motornih vozila, mogli biti obuhvaćeni opštim specifikacijama, proizvođači su postavljali dodatne zahteve za kvalitetom ulja. 
Kako se dobijaju specifikacije za neko motorno ulje. Po pravilu, uzorak motornog ulja određene formulacije se šalje u akreditovanu laboratoriju gde se nad dostavljenim uzorkom, a radi procene performansi, sprovode ispitivanja:
•    ulja: gde se određuju otpornost ulja na oksidaciju, kompatibilnost sa zaptivkama, potrošnja ulja, smična stabilnost, isparljivost, tačka paljenja, geliranje, viskoznost, korozivnost, sklonost ka penušanju, filtrabilnost, pumpabilnost, sadržaj sumpora, fosfora i hlora, sadržaj sulfatnog pepela...;
•    motora: gde se mere pohabanost ventila, ležajeva, klipnih prstenova i košuljice cilindra, podizača i bregaste osovine, zapicanje klipnih prstenova, zapicanje podizača, nakon rada sa dostavljenim uzorkom motornog ulja;
•    naslaga u motoru: koks i lakovi na klipu i klipnim prstenovima, filteru i uljnoj pumpi, talog u karteru i kućištu razvoda.
Ovim ispitivanjima utvrđuje se kvalitetni nivo motornog ulja i spram rezultata, dodeljuje mu se specifikacija (odobrenje), koja se ističe od strane proizvođača maziva na ambalaži. 
U nastavku je data tabela 1. sa specifikacijama za benzinske i dizel motore prema API i ACEA. Specifikacije koje su osenčene crvenom bojom su one koje su zastarele ili zamenjene nekom drugom novijom specifikacijom, kao na primer ACEA A1/B1 koja je van upotrebe uvođenjem ACEA sekvence 2016-te godine. 

    
Reference:
2016, ACEA, ACEA - European oil Sequences - Service fill engine oils for gasoline and light duty diesel engines (A/B categories), gasoline and light duty diesel engines with exhaust aftertreatment devices (C categories), and heavy duty diesel engines (E categories
2006, V. Savić, M. Jocanović, D. Jurišić, Motorna ulja - O uljima za podmazivanje motora sa unutrašnjim sagorevanjem
www.api.org

Autori:
Dr Velibor Karanović, dipl.ing.
Dr Mitar Jocanović, dipl.ing.
MSc Marko Orošnjak, dipl.ing.

Glavna fotka Specifikacije motornih ulja Extra Synth
NAZAD NA SAVETE